Bờ biển phía đông của Phú Quốc không có những đám đông ngắm hoàng hôn hay những khu nghỉ dưỡng xa hoa. Thay vào đó, nơi đây có "ghẹ Hàm Ninh" — những con ghẹ xanh nhỏ, mặn mòi được đánh bắt từ vùng nước nông quanh làng chài Hàm Ninh và chế biến gần như chẳng cần gì nhiều: chỉ muối, một lát chanh và chút tiêu xay. Thế thôi là đủ. Đây cũng là một trong những món ngon nhất mà bạn sẽ được thưởng thức trên đảo.
Điều gì làm nên sự khác biệt của loại ghẹ này?
Ghẹ Hàm Ninh không phải là loại cua bùn nhiều thịt mà bạn thường thấy chất đống tại các nhà hàng hải sản du lịch dọc Dương Đông. Chúng nhỏ — chỉ chừng bằng lòng bàn tay — với lớp vỏ mỏng dễ dàng bóc bằng tay. Thịt ghẹ ngọt và thoảng vị biển, phần gạch (ở ghẹ cái, vào đúng mùa) thì béo ngậy và đậm đà. Vì ghẹ sống ở vùng cửa sông nước lợ thay vì ngoài khơi xa, nên độ mặn của chúng cũng khác biệt: sắc nét và thanh hơn.
Cách chế biến tiêu chuẩn là "hấp muối" — hấp trên lớp muối hột, đôi khi lót thêm vài lát sả bên dưới. Bạn ăn ghẹ chấm với hỗn hợp muối tiêu chanh. Không bơ, không sốt kem tỏi, không cầu kỳ. Các nhà hàng ở cầu cảng Hàm Ninh đã làm như vậy suốt nhiều thập kỷ qua và chẳng có ý định thay đổi.
Cầu cảng Hàm Ninh: Nơi khởi nguồn
Làng chài nằm cách thị trấn Dương Đông khoảng 12 km về phía đông, đi qua con đường chạy dọc các vườn tiêu và rừng cao su. Bản thân cầu cảng là một lối đi gỗ hẹp với những chòi hải sản dựng trên cọc — hầu hết là kinh doanh gia đình, hoạt động theo lịch trình dựa vào thời điểm tàu thuyền trở về.
Khoảng thời gian lý tưởng nhất để ghé thăm là từ 6 giờ tối đến 9 giờ tối. Đến đầu buổi tối, mẻ lưới trong ngày đã được phân loại và các gian bếp bắt đầu đỏ lửa. Sau 10 giờ tối, hầu hết các quán đều dọn dẹp và bắt đầu hết hàng — ghẹ hết không phải vì quán đóng cửa, mà vì số lượng ghẹ thực sự có hạn.
Quán Bích (không có tên tiếng Anh chính thức; hãy tìm những hàng rào sơn xanh ở cuối cầu cảng) là nơi có nguồn cung ghẹ ổn định nhất trong các nhà hàng ở cầu cảng. Một ký ghẹ Hàm Ninh có giá khoảng 150.000–180.000 VND tùy theo mùa và kích cỡ. Một ký là đủ cho hai người ăn nếu bạn gọi thêm bún hoặc mực nướng ăn kèm. Mực ở đây — được phơi khô sơ trước khi nướng — rất đáng để thử.
Quán Thanh Thủy, nằm giữa cầu cảng, có giá rẻ hơn một chút và không gian hơi xô bồ hơn. Chủ quán sẽ cân ghẹ ngay trước mặt bạn bằng cân treo; hãy chú ý đến trọng lượng nếu bạn kỹ tính. Mức giá và cách chế biến tương đương nhau.
Hãy mang theo tiền mặt. Cả hai quán đều không nhận thẻ. Cả hai cũng không có Wi-Fi đáng tin cậy. Cả hai đều dùng ghế nhựa, đèn huỳnh quang và có tầm nhìn ra mặt nước tối đen.
Ảnh: Luke Dang trên Pexels
Các lựa chọn tại Dương Đông nếu bạn không muốn đi xa
Nếu cảm thấy Hàm Ninh quá xa — mất khoảng 20 phút đi xe máy hoặc 300.000–350.000 VND tiền taxi một chiều từ trung tâm Dương Đông — thì một vài địa điểm trong thị trấn cũng có loại ghẹ này và phục vụ đến khuya.
Chợ đêm Dương Đông, chạy dọc đường Bạch Đằng từ khoảng 6 giờ tối đến 11 giờ đêm, có nhiều gian hàng hải sản thay phiên nhau. Hãy đặc biệt tìm các tiểu thương bày ghẹ nhỏ trong những chiếc rổ thấp thay vì các bể lớn chứa tôm sú hay tôm hùm ở hàng đầu. Ghẹ ở đây có giá khoảng 160.000–200.000 VND mỗi ký — cao hơn một chút so với ở cầu cảng, nhưng bạn tiết kiệm được chi phí đi lại.
Một vài nhà hàng hải sản cố định trên đường Trần Hưng Đạo cũng có bán, nhưng không phải lúc nào cũng có hàng. Bạn nên gọi điện trước hoặc cứ đến tận nơi và hỏi — "có ghẹ Hàm Ninh không?" sẽ giúp bạn có câu trả lời chính xác ngay lập tức.
Ảnh: Quang Nguyen Vinh trên Pexels
Một vài điều cần biết
Ghẹ Hàm Ninh có nhiều nhất vào khoảng từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, trùng với mùa khô. Trong những tháng mùa mưa (tháng 5–tháng 10), nguồn cung giảm và ghẹ xuất hiện thường nhỏ hơn. Đừng vì thế mà bỏ qua chuyến đi vào mùa mưa, chỉ cần điều chỉnh kỳ vọng của bạn là được.
Ghẹ nhỏ nên ăn khá kỳ công. Hãy dành thời gian, đừng chỉ tính tiền. Hai người ăn hết một ký ghẹ sẽ mất khoảng 45 phút là chuyện bình thường. Hãy gọi một ly "bia hơi" mát lạnh hoặc một chai bia Sài Gòn, ngồi xuống và thong thả thưởng thức.
Nếu bạn đến từ bến phà chính của Phú Quốc hoặc sân bay, cầu cảng Hàm Ninh là điểm dừng chân ăn tối đầu tiên hợp lý — nó nằm trên đường đi nếu bạn linh hoạt về lộ trình, và việc ăn ở đó trước khi nhìn thấy dải resort sẽ tạo nên một khởi đầu đúng điệu cho chuyến đi của bạn.
Lưu ý thực tế
Các nhà hàng ở cầu cảng Hàm Ninh mở cửa từ khoảng 10 giờ sáng đến 10 giờ tối hàng ngày, với khung giờ 6 giờ tối – 9 giờ tối là thời điểm dễ có ghẹ nhất. Đường đi từ Dương Đông khá dễ dàng bằng xe máy; đường đã được trải nhựa và có đèn chiếu sáng. Hãy dự trù khoảng 150.000–200.000 VND mỗi người cho ghẹ, một món phụ và đồ uống.
